www.nokbook.com - หนังสือดีๆ กระพือปีกจินตนาการ

> สีสันในหนังสือ
/ ‘สุภาพ พิมพ์ชน’

สนามรบส่วนตัว

[ราตรีมหัศจรรย์ (After Dark) / ฮารูกิ มูราคามิ (Haruki Murakami) – เขียน / นพดล เวชสวัสดิ์ – แปล / สำนักพิมพ์กำมะหยี่, พิมพ์ครั้งแรก สิงหาคม 2551]

“ดวงตากำหนดรูปทรงโครงร่างของมหานคร / จากดวงตาวิหคราตรีบินสูง เรามองเห็นฉากมหานครเบื้องล่างจากกลางอากาศ มองกวาดกว้างไกล มหานครเหมือนอสูรกายมหึมา หรือจะกล่าวให้ชัด เป็นตัวตนกลุ่มเดียวประกอบขึ้นจากอวัยวะหลายหลากเกี่ยวกอด หลอดโลหิตนับไม่ถ้วน ทอดวางยาวเหยียดจนสุดปลายรยางค์ สูบฉีดเม็ดเลือดแดง ป้อนเลี้ยงไม่หยุดยั้ง ส่งข้อมูลใหม่จ่ายแจก แลกเปลี่ยนกับข่าวเก่าพ้นสมัย ส่งสินค้าบริโภคเปลืองเปล่าไปให้ รับขยะคืนกลับมา ส่งความขัดแย้งใหม่ออกไป ได้ความขัดแย้งเก่าคืนกลับ ตามจังหวะการสูบฉีด ทุกส่วนของร่างกะพริบวิบวับ ฉายวาบลุกโพลง และสั่นสะเทือน เที่ยงคืนใกล้เข้ามาแล้ว จุดสูงสุดของกิจกรรมผ่านพ้น และการเผาผลาญพลังงานพื้นฐานสานชีวิตให้รอดสืบไปยังไม่ราลด ส่งเสียงเบสแผ่วต่ำ เสียงครวญของมหานคร เสียงกระหึ่มต่อเนื่องไม่สูงไม่ต่ำ เสียงหึ่งดังต่อเนื่องเหมือนสังหรณ์บ่งบอกเรื่องราวที่ใกล้จะมาเยือน”

เพียงบทบรรยายฉากเปิดเรื่องนวนิยายเล่มใหม่ล่าสุดในภาคภาษาไทยของ ฮารูกิ มูราคามิ (Haruki Murakami) นักเขียนญี่ปุ่นชื่อดังแห่งยุค นักอ่านคงไม่ต้องคิดอะไรมาก หยิบหนังสือติดมือไปเสียสตางค์ได้เลย

ฮารูกิ มูราคามิ เป็นนักเขียนขวัญใจคนอ่านหนังสือที่ติดตามกระแสวัฒนธรรมร่วมสมัย รวมทั้งนักเขียน คนทำหนังสือ หรือคนทำงานสร้างสรรค์ ชื่อของเขาเป็นที่กล่าวถึงมาก จนกลายเป็นปรากฏการณ์ ภายในเวลา 5-6 ปี หนังสือของเขาได้รับการแปลเป็นภาษาไทยนับสิบเล่ม จากหลายสำนักพิมพ์ แม้ผู้อ่านจะไม่ขยายวงกว้างมากนักอย่างที่คาดหวังกัน แต่ก็น่าจะขยับขยายมากขึ้นตามลักษณะการพัฒนาของสังคม

สำหรับในตลาดหนังสือญี่ปุ่นและต่างประเทศ ชื่อของมูราคามิเป็นปรากฏการณ์มหัศจรรย์มาหลายปีแล้ว ด้วยแนวเรื่องสะท้อนความป่วยไข้ในจิตใจของคนในสังคมร่วมสมัย ซึ่งอาจจะเรียกว่าเป็นสังคมแบบทุนนิยมตอนปลาย สังคมยุคหลังอุตสาหกรรม หรือสังคมยุคหลังสมัยใหม่ก็ตาม คือเป็นสังคมที่ผ่านการพัฒนาการผลิตตามวิถีของทุนนิยมมาจนพ้นเลยความเจริญที่สมบูรณ์แล้ว หลังจากนั้นก็ต้องอาศัยการบริโภคที่ล้นเกินในการกระตุ้นการเติบโตทางเศรษฐกิจต่อ อันเป็นที่มาของความตึงเครียดในจิตใจของคนในสังคมอีกอย่างหนึ่ง จากความหมายของชีวิตที่ถูกทำลายไปด้วยวัฒนธรรมบริโภคนิยมซึ่งมองทุกอย่างเป็นเพียงวัตถุหรือสินค้า เพราะฉะนั้นความเป็นมนุษย์จึงไร้หลักยึดเหนี่ยวอ้างอิง จนมีแต่ความรู้สึกเลื่อนลอยเคว้งคว้างว่างเปล่า

เสน่ห์ในงานเขียนของมูราคามิอยู่ตรงที่เขาสามารถบรรยายความรู้สึกดังกล่าวออกมาเป็นภาพพจน์อันน่าประทับใจตราตรึง ด้วยความเปรียบจากสิ่งละอันพันละน้อยที่จับต้องได้ในชีวิตประจำวันและวัฒนธรรมร่วมสมัย ประกอบกับพฤติกรรมของตัวละครที่บีบคั้นอารมณ์ ชวนให้ผู้อ่านหม่นหมองเปลี่ยวเหงาตามไปด้วย ซึ่งเป็นการทดแทนอารมณ์ความรู้สึกบางด้าน

“ราตรีมหัศจรรย์” (After Dark) เป็นนวนิยายที่ตีพิมพ์ครั้งแรกในปี 2547 และแปลเป็นภาษาอังกฤษในปี 2550 ความแตกต่างที่เห็นได้ชัดจากนวนิยายช่วงสุกงอมของเขาคือ สายตาที่มองไปยังคนรุ่นหลังมากขึ้น แม้จะยังคงเขียนถึงด้านที่มืดดำของมนุษย์ แต่ก็ด้วยความหวังต่อการกลับสู่ด้านสว่าง แทนการบรรยายความทุกข์ร้อนสับสนของตัวละครเป็นหนังสือหนาหนักหลายร้อยหน้า ด้วยการเดินเรื่องที่กระชับอย่างภาพยนตร์ ตามสายตาของผู้สังเกตการณ์ที่เหมือนมองผ่านกล้อง มิใช่การจมดิ่งค้นลึกลงไปในจิตใจเหมือนเคย

อาจกล่าวได้ว่านวนิยายเรื่องนี้มีประเด็นทางสังคมค่อนข้างชัด และร้อยเรียงเป็นเรื่องราวได้อย่างงดงามระหว่างด้านมืดของสังคมกับด้านมืดในจิตใจคน

มาริ – นักศึกษาสาว หลบหนีปัญหาในจิตใจของตนเอง มานั่งอ่านหนังสือเล่มหนาที่ห่อปกมิดชิดอยู่ในร้านอาหารที่เปิดตลอดคืน ย่านบันเทิงของมหานคร

ทากาฮาชิ – นักศึกษาหนุ่ม หลบหนีความจริงในชีวิตมาซ้อมดนตรีกับเพื่อนยามค่ำคืน

เอริ – พี่สาวของมาริ เป็นคนสวยระดับนางแบบ เธอหลบหนีความเลื่อนลอยของชีวิตไปในการหลับลึก เหมือนไม่อยากตื่นขึ้นมาอีกเลย

ชิรากาวะ – พนักงานบริษัท ต้องทำงานช่วงกลางคืนตามลำพัง เขาระบายความตึงเครียดของตนด้วยการเรียกโสเภณีมานอนในโรงแรม และทำร้ายเธอ

คาโอรุ – อดีตนักมวยปล้ำหญิง ต้องหลบหนีภัยจากคนบางกลุ่มมาเป็นผู้ดูแลโรงแรมประเภทฉ่ำรัก

กั๋วตงลี่ – หญิงสาวชาวจีน หนีจากความยากจนมาเป็นโสเภณีในญี่ปุ่น

และชายหนุ่มขี่มอเตอร์ไซค์ – สมาชิกของแก๊งชาวจีน เป็นคนคอยดูแลโสเภณีในสังกัด

ทั้งหมดเป็นตัวละครที่โลดแล่นอยู่ในนวนิยายที่ใช้เวลาเพียงคืนเดียวของมูราคามิ และต่างส่องสะท้อนซึ่งกันและกันโดยไม่รู้ตัว แต่อยู่ในการรับรู้ของผู้อ่าน

มาริมีพี่สาวสวยอย่างเอริ ทำให้เธอไม่ยอมโตเป็นสาว และออกจะห่างเหินจากพี่สาวมาอีกทางหนึ่ง ขณะเดียวกันเธอก็รู้สึกผูกพันกับกั๋วตงลี่โสเภณีชาวจีนซึ่งเป็นหญิงสาววัยเดียวกันด้วย

เช่นเดียวกับทากาฮาชิหนุ่มนิสัยดีที่กลัวว่าตัวเองจะมีด้านมืดแบบอาชญากรอยู่ในสายเลือด และชิรากาวะก็อาจจะเป็นภาพสะท้อนชีวิตของเขาในอนาคตก็ได้เหมือนกัน

ตามสถานภาพของตัวละครอาจแบ่งได้ 3 กลุ่ม มาริกับทากาฮาชินั้นเป็นเพียงคนหนุ่มสาวที่เดินผ่านมายังพรมแดนระหว่างด้านมืดกับด้านสว่าง เอริกับชิรากาวะเหมือนคนที่เคยล่วงล้ำเข้าไปในด้านมืดบ้างแล้ว ส่วนคาโอรุ กั๋วตงลี่ และชายหนุ่มแก๊งชาวจีน เป็นคนที่ต้องใช้ชีวิตอยู่ในด้านมืดนั้น

เหมือนว่าต่างคนต่างต้องต่อสู้กับตัวเอง เพื่อไม่ให้ชีวิตของตนตกลงไปสู่ความมืดมิด บางคนก็รู้ตัว บางคนก็ไม่รู้ตัว นั่นเป็นประเด็นที่นักเขียนเป็นห่วงและแสดงออกมาในน้ำเสียง

และสิ่งที่พอจะเป็นเครื่องยึดเหนี่ยวไม่ให้ชีวิตหลุดลอยไปอย่างไร้ความหมายก็คือความรักความผูกพันต่อบางสิ่งบางอย่าง หากติดตามงานของมูราคามิมาโดยตลอด จะเห็นว่าสิ่งที่เขาเติมลงไปเป็นชีวิตชีวาของตัวละครก็คือความรักในเสียงเพลง การอ่านหนังสือ หรืองานอดิเรกที่มีคุณค่าทางจิตใจ

อย่างในเรื่อง “ราตรีมหัศจรรย์” ผู้อ่านจะได้รู้เห็นว่าสิ่งที่พอจะเกี่ยวร้อยความสัมพันธ์ระหว่างมาริกับทากาฮาชิเข้าด้วยกันก็คือความซาบซึ้งในการฟังเพลง มิใช่แค่ดนตรี แต่มันบ่งบอกถึงความละเอียดอ่อนต่อชีวิตที่ทั้งสองมีอยู่คล้ายกัน และน่าจะเป็นหลักประกันได้ว่าพวกเขาจะไม่หลุดร่วงลงไปสู่ความมืดดำเหมือนคนอื่น

นวนิยายไม่ได้สรุปอะไรชัดเจน การตีความออกมาโดยตรงจะทำลายเสน่ห์ในความคลุมเครือด้วยซ้ำ พอจะเล่าให้เข้าใจได้บ้างสำหรับผู้ที่ไม่คุ้นเคยกับท่วงทำนองการเล่าเรื่อง แต่ในส่วนของการละเลียดความรู้สึก ต่างคนต่างก็ต้องรับรสผัสสะนั้นด้วยตนเอง.

|--------------------------------------------------